Vorige maand was het in het nieuws: in de papierhoofdstad van Nederland, het stadje Eerbeek in Gelderland, werd weer een papierfabriek gesloten. De fabriek, genaamd Coldenhove, moet na jarenlange productie de deuren sluiten. Toen ik in de negentiger jaren het Landal Green-park Coldenhove bezocht, viel het me al op hoeveel papierindustrie er in Eerbeek was. Na de textielindustrie in Twente, de schoenenindustrie in Brabant zit nu ook de papierindustrie in zwaar weer.
Hebben we nog papier nodig in ons huidige bestaan? Het is prettig dat de oneindige stroom aan reclamefolders wordt ingedamd. Als je dan toch zo nodig die folders wilt ontvangen, dan moet je zelf een sticker JA op je brievenbus plakken. We krijgen nog ‘echte’ post in onze brievenbus maar het is niet veel.
Twee keer per jaar kreeg ik een papieren rekening van mijn tandarts; al jaren krijg ik nu een mailtje en wordt me verteld dat ik mijn rekening kan downloaden als pdf, mits ik eerst inlog met DigiD. Ook de gratis papieren bankafschriften die ik maandelijks ontving, werden een service waar ik apart voor moet betalen.
Papier was jarenlang de ‘benzine’ van het onderwijs. Boeken waren van papier, je maakte aantekeningen met pen en papier en je moest altijd een aantal ‘hard copy’ exemplaren van je projectverslag of scriptie inleveren. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat het leereffect van het maken van aantekeningen met pen en papier vele malen groter is dan het uittypen van aantekeningen op je laptop.
In alle werkcolleges die ik gaf, kregen studenten een vel papier met opgaven of cases waaraan gewerkt moest worden. Toen rond 2015 de grote trek van opleidingen naar De Uithof begon, was er de aanbeveling van het management om alles zoveel mogelijk ‘paperless’ te doen. Uit de hogeschoolgebouwen verdwenen alle oud papierbakken omdat men er klaarblijkelijk vanuit ging dat niemand nog met papier werkte. Bij de Universiteit Utrecht bleven de oud papierbakken wel in de gebouwen staan, ook al werden het er minder. Bij het opheffen van de vaste werkkamers van het personeel was er een enorme uitstoot van oud papier. We konden eenvoudigweg niets meer opslaan, want we hielden nog een halve boekenplank aan persoonlijke ruimte over.
De ontwikkeling is natuurlijk niet meer te stuiten. E-readers vervangen het papieren boek en ook deze column zal waarschijnlijk nooit de status van hard copy bereiken. Helaas is met het dumpen van oude archieven en van ordners met curieuze documenten ook een groot deel van de geschiedenis van de hogeschool verdwenen. Probeer nog maar eens iets terug te vinden van de HEAO in Utrecht! Een oud-collega van de Faculteit Economie en Management (FEM) die na twintig jaren ander werk elders in het land weer les wilde geven, ging wanhopig op zoek naar bewijs dat zij twee jaar lang voor de FEM heeft gewerkt. Zij werkte met tijdelijke contracten en daar was niets meer van terug te vinden. Uiteindelijk vond ik nog enkele documenten in mijn persoonlijke archief en kon ik mijn oud-collega blij maken.
Ad Franzen
