In onze serie artikelen over je Second Life, de periode rond en na je pensioen, staat steeds één vraag centraal:
Hoe geef ik zin aan mijn leven nu het vertrouwde kader wegvalt? Hoe ziet The Great 60+ Reset er voor mij uit?
In dit derde artikel maken we een volgende stap. We diepen het vorige artikel verder uit en slaan een nieuwe weg in.
We luisteren opnieuw naar een oude maar verrassend actuele stem, die van de Griekse filosoof Aristoteles. Wat heeft hij ons vandaag te vertellen?
Second Life: ruimte én keuzes
Je Second Life brengt ruimte. Minder verplichtingen. Meer vrijheid. Maar die ruimte wordt vaak sneller gevuld dan je denkt.
Je agenda loopt vol met waardevolle afspraken zoals: sport, (klein)kinderen, vrijwilligerswerk, sociale afspraken. En voordat je het weet zeg je “nee” tegen iets wat je eigenlijk wél leuk vindt. Omdat je agenda al vol zit.
En daar ontstaat iets interessants. Niet groots. Niet dramatisch. Wel herkenbaar. Leef ik bewust of ben ik in een patroon terechtgekomen? Dat is precies het verschil tussen leven ‘by default’ en leven ‘by design’.
Wat is een goed leven – Nu?
Aristoteles stelde een eenvoudige, maar fundamentele vraag. Wat is een goed leven? Het is niet een perfect leven, niet een zorgeloos leven en ook niet een leven vol bezit of status. Hij bedoelde een actief, vervuld leven waarin je je potentieel realiseert door de manier waarop je leeft en kiest. Door belangrijke kwaliteiten als moed, rechtvaardigheid, matigheid en wijsheid te ontwikkelen en na te leven. Als dat lukt, ontstaat wat hij ‘eudaimonia’ noemt, een gevoel dat je leven klopt.
Dat maakt zijn denken verrassend praktisch voor deze fase. Want de vraag is niet alleen wat wil ik doen? Maar ook wat is voor mij, op dit moment, een goed leven?
Een herkenbaar dilemma
Laten we een alledaags voorbeeld nemen. Je hebt een uitnodiging om met een goede vriend naar een hockeywedstrijd te gaan. Iets waar je echt zin in hebt. Tegelijkertijd heb je al afgesproken om met je partner naar een verjaardag te gaan. Je kunt niet allebei. Wat doe je? Dit lijkt klein en toch raakt het iets groters. Want beide opties zijn goed, beide doen ertoe en wat je kiest, heeft gevolgen. Zowel voor jezelf als voor de ander. Dat is wat een dilemma is.
Waarom is dit een dilemma? Een dilemma herken je aan drie dingen:
- Er zijn meerdere goede opties
Je moet kiezen tussen dingen die allebei voor jou even waardevol zijn. - Er is sprake van een zekere urgentie
Je moet in een bepaalde tijd een keuze maken. - Er zijn gevolgen door jouw keuze
Je keuze heeft impact op jezelf en op anderen.
En precies dát maakt het spannend. Niet omdat je iets fout doet maar omdat je moet kiezen wat voor jou op dat moment het meest klopt. De uiteindelijke keuze is niet goed of fout. Aristoteles zou hier niet zeggen: kies A of kies B. Hij zou vragen: Wat is de juiste balans? Focus niet alleen op jezelf en niet alleen op de ander. Vraag jezelf af of het passend is bij wie jij bent en wat op dit moment belangrijk is. Welke kwaliteiten wil jij naleven?
In het voorbeeld kan dat betekenen dat je kiest voor de hockeywedstrijd, omdat je het rechtvaardig vindt dat je vriendschap aandacht krijgt. Of juist voor de verjaardag, omdat je het wijs vindt om samen met je partner daar heen te gaan. De kwaliteit zit niet alleen in wat je kiest maar vooral in hoe bewust je kiest. Wat zijn je achterliggende motieven?
Op de automatische piloot?
Veel keuzes in je Second Life ontstaan ongemerkt. Je zegt een paar keer “ja”. Het wordt een gewoonte. Een patroon. En voor je het weet is je agenda weer gevuld. Het gaat vanzelf en gebeurt dus niet bewust. Dat is leven by default.
Leven by design vraagt iets anders.
- Dat je af en toe stilstaat en kijkt naar je keuzes.
- Waar gaat mijn tijd eigenlijk naartoe?
- Waar zeg ik automatisch ja op?
- Wat wil ik behouden?
- Wat wil ik anders?
Je maakt die keuzes niet om alles om te gooien maar wel om weer bewuster zelf te kiezen.
Dat is misschien wel de eerlijkste constatering.
- Je kunt niet overal tegelijk zijn.
- Je kunt niet alles doen.
- Je kunt niet iedereen tegelijk tevreden houden.
- En juist daarom vraagt deze fase om een duidelijke richting: Wat verdient mijn aandacht? Wie of wat is voor mij nu echt belangrijk?
- Dat is helderheid. Het vraagt soms ook moed om een patroon te doorbreken en bewust iets anders te kiezen.
En juist daarom vraagt deze fase om een duidelijke richting: Wat verdient mijn aandacht? Wie of wat is voor mij nu echt belangrijk?
Dat is helderheid. Het vraagt soms ook moed om een patroon te doorbreken en bewust iets anders te kiezen.
Een kleine uitnodiging
Drie vragen om eens rustig bij stil te staan:
- Wanneer zei ik onlangs “ja”, terwijl ik eigenlijk iets anders wilde?
- Welke keuzes in mijn week voelen echt als van mij en welke minder?
- Waar zou ik een volgende keer bewuster willen kiezen, ook als dat lastig is?
Want … Blijf je doen wat je altijd deed, dan krijg je wat je altijd kreeg.
Frank van den Horst en Johan Oostlander
