Ik liep vorige week zaterdag op de campus van Aeres MBO in Barneveld en ik voelde een enorme verbazing. Terwijl we in het hbo vaak worstelen met motivatie en aanwezigheid, zag ik daar iets totaal anders. Een uitgestrekt terrein met 2.000 dieren. Kamelen, ezels, varkens en een complete dierenartspraktijk. Binnen herbaria met slangen, hagedissen en waterschildpadden. Verderop aquaria met allerlei vissen en ook de vogels hebben hun eigen volière. Het was geen school. Het was een wereld. Wat me opviel, is de toewijding van studenten en docenten. Een groot deel van de docenten komt voort uit ‘eigen kweek’: zij hebben zelf eerder een opleiding bij Aeres MBO gevolgd en keren er later terug als docent. Studenten worden actief ingezet bij de dagelijkse verzorging van de dieren: ’s morgens vroeg, in de weekenden en de vakanties. Een klein groepje studenten is dan gezamenlijk verantwoordelijk voor de verzorging van een specifieke diergroep.
Toen dacht ik aan ‘mijn’ wereld: de hogeschool. Vaak zijn dat inwisselbare gebouwen met witte muren, systeemplafonds en projectruimtes. Als je de bordjes weghaalt, heb je werkelijk geen idee of er wordt opgeleid voor HRM, Communicatie of Digitale Media. Het is een steriele onderwijsomgeving die in niets lijkt op de weerbarstige praktijk waar we studenten op voorbereiden. We hebben het in het hbo vaak over ‘beroepsauthenticiteit’, maar we stoppen studenten vier jaar lang in een omgeving die verder van het werkveld afstaat dan ooit. We simuleren de werkelijkheid in een klaslokaal, terwijl het mbo de werkelijkheid simpelweg de campus op haalt. Op de campus voelde ik me geen bezoeker van een instituut, maar een gast in een ecosysteem.
Ik geloof dat we in het hbo iets essentieels zijn kwijtgeraakt door alles in leslokalen en projectruimtes te organiseren. We zijn kampioen geworden in het abstraheren van werk, waardoor de bezieling soms ver te zoeken is. Stel je voor dat een opleiding Management gevestigd zou zijn midden in een draaiende fabriek. Of dat een opleiding HRM een echte kliniek voor loopbaanadvies runt op de campus, waar de buurt ook echt naar binnen loopt. Niet als ‘stage’ voor later, maar als de basis van nu. Er zijn in het hbo gelukkig ook voorbeelden, waar dit geprobeerd wordt. Maar wat mij betreft kan dat nog veel meer worden toegepast.
Het mbo laat zien dat leren geen voorbereiding op het leven is, maar het leven zelf. De uitdaging voor het hbo is niet om nog digitaler of flexibeler te worden, maar om weer fysiek en voelbaar te worden. Pas als de omgeving ademt waar de opleiding over gaat, ontstaat er werkelijke toewijding. We moeten stoppen met het bouwen van scholen en beginnen met het bouwen van werelden.
Ronald van Domburg
