In de Trouw las ik onlangs een heuglijk bericht: ‘de nieuwe schoolboeken uitgever Neon wil snel en goedkoop lesmethodes maken van betere kwaliteit’.
Men streeft naar schoolboeken die langer meegaan dan één jaar en ‘ze hopen het lesmateriaal voor 20 euro per leerling te kunnen leveren’. Die kosten bedragen bij de grote uitgeverijen ongeveer 300 euro. Maar ‘bij Neon komen er nog print- of drukkosten bij als scholen het materiaal ook op papier willen’. Ze zijn ambitieus bij Neon: men wil alle lesmateriaal voor primair en voortgezet onderwijs produceren.
Ik denk terug aan mijn eigen middelbareschooltijd. We kregen van de school de lijst met verplichte boeken en we moesten zelf maar uitzoeken waar we die boeken konden kopen. Met mijn vriend Henk ging ik regelmatig in de zomervakantie Amsterdam in, om op speurtocht te gaan naar tweedehands studieboeken. Hij wist allerlei winkeltjes waar we aardig wat boeken konden vinden. In latere jaren organiseerde de school een boekenbeurs waar iedere leerling zijn boeken kon kopen of verkopen. Zo kocht ik voor geschiedenis het boek ‘Wereld in Wording – deel 3’. Op mijn boekenlijst stond de nieuwste druk vermeld. Ik liet me ompraten door een handig ‘zakenmannetje’: ‘ach die boeken veranderen nauwelijks. Dit is de voorlaatste druk en die is bijna hetzelfde. Het scheelt je mooi de helft van de prijs’. In de eerste schoolweken kwam ik erachter dat er drastische wijzigingen in ‘W in W – deel 3’ waren doorgevoerd. In het weekend was ik alles aan het overschrijven wat niet in mijn boek stond. Kopieermachines stonden nog in de kinderschoenen. Boekdrukkers moeten nu eenmaal ook wat verdienen, vandaar die nieuwe druk om de twee of drie jaar.
Ik was in 1967 naar het Christelijk Lyceum in Amstelveen gegaan en ik koos in de tweede klas voor de HBS. Dat was het laatste jaar voordat de Mammoetwet inging en de HBS werd vervangen door het Atheneum. Aan het eind van het schooljaar merkte ik dat voor vele vakken de boekenlijst enorm was gewijzigd dus ik kon weinig verkopen. Nog vele jaren hebben de middelbareschoolboeken keurig in mijn boekenkast gestaan: Algebra, Planimetrie, ‘La plus belle Langue’, ‘Wortschatz’ en ga zo maar door. Prachtige boeken, dat wel.
Carole Peters citeert in het artikel in Trouw: ‘het is bizar wat commerciële uitgeverijen verdienen en wat je ervoor terug krijgt.’ Daar is dus niet veel in veranderd in de loop der tijd.
Door de toegenomen digitalisering had ik gedacht dat alle studiemateriaal tegenwoordig op de laptop of digitaal op het internet te vinden zou zijn. Best troostrijk om te vernemen dat niet alle papieren boeken en lesmaterialen uit de middelbare school zijn verdwenen. Wij maakten vroeger aantekeningen in een schrift of multomap; dat is veranderd want leerlingen krijgen een werkboek waar ze oefeningen in moeten maken en die werkboeken….. dragen bij aan de gigantische oudpapierstapel aan het einde van het schooljaar.