In 1995 werd Hogeschool Utrecht opgericht en raakte het halve Utrecht Science Park (voorheen: Uithof) bezet met schoolgebouwen van Hogeschool van Utrecht. Het personeel kreeg een werkplek en de rokers werden bij elkaar gezet in aparte kantoren. Het rookbeleid werd een mooi gespreksonderwerp voor de medezeggenschapsraad en de opleidingscommissie. ‘Roken? Daar komen we samen wel uit’ was een mooie slagzin, bedacht door de rooklobby. Al snel werd een rookverbod in openbare gebouwen van kracht en hier en daar trof je nog een enkele directeur die voor het open raam van zijn kamer snel een sjekkie wegpafte. Het roken verplaatste zich naar alle ruimtes net buiten het gebouw. Zo werd het pleintje tussen Padualaan 99 en Padualaan 101 (het ‘Ellie van der Geest-plein’) al snel een vergaderplek voor de rokers en de naam werd in de volksmond het ‘Peukenplein’.
Op Bolognalaan 101 werden de rokers via een ingenieus pad van groene voetsporen naar de binnentuin geleid waar de asbakken uitnodigend waren opgesteld. Het probleem dat zich steeds vaker voordeed bij alle ingangen van HU-gebouwen was namelijk, dat je eerst een cordon rokers moest passeren om het gebouw te betreden. Dat deed afbreuk aan het frisse en fruitige imago dat de HU zo graag mag uitstralen. Met rode strepen op de tegels en duidelijke symbolen werden rokers gemaand op afstand van de ingangen te blijven tijdens het roken.
Enkele jaren geleden kreeg iemand een briljante ingeving. We verklaren een aantal openbare gebieden in Nederland ‘rookvrij’. Er werden een aantal mooie blauwe tegels gelegd met de pakkende spreuk ‘Op weg naar een rookvrije generatie’. In de Uithof zijn nog drie officiële plaatsen, waar men mag roken en het kost een degelijk onderzoek, om erachter te komen waar die plekken zich bevinden. Alle voormalige gedoogplekken voor het personeel zijn van asbakken ontdaan.
De gevolgen laten zich raden: er wordt nergens meer gerookt in de Uithof; de allerlaatste rokers onder het personeel zijn gestopt en de studenten zijn zeer tevreden met hun rookvrije Uithof. Af en toe steekt een student nog onnadenkend een rokertje op, maar wordt direct gecorrigeerd door medestudenten ‘je mag hier niet roken hoor, ons USP is rookvrij, uitmaken die peuk want er wordt streng gecontroleerd’.
De intelligente lezer zal vermoeden dat bovenstaande alinea niet waar kan zijn. Inderdaad, er wordt nog steeds gerookt maar nu OVERAL. De peuken liggen niet meer in één asbak maar overal rondom gebouwen, op grasvelden, fietspaden en op de mooie blauwe rookvrije tegels. Bij de ingang van studentenflats zijn prullenbakken verdwenen met de gedachte ‘als studenten hun peuken niet meer kwijt kunnen, dan stoppen ze vanzelf met roken’. De praktijk heeft anders uitgewezen; de hoogste concentratie aan peuken vind je rondom de ingangen van studentenflats.
Zolang het rookvrije beleid niet ondersteund wordt of gehandhaafd, voer ik als peukenraper op het USP een kansloze strijd. ‘Goed werk, meneer’ sprak een rokende student laatst tegen me. Hij gooide zijn peuk op de tegels, zette zijn voet erop en liep Padualaan 101 binnen op weg naar zijn workshop.
