Site icoon VOM HU

‘Een liefde op de barricade, Parijs 1968’ – Hoofdstuk 16

Hier volgt het zestiende hoofdstuk van het boek ‘Een liefde op de barricade, Parijs 1968’ van Niko van der Sluijs. Nieuwsgierig hoe het verder gaat? Over 14 dagen vind je hoofdstuk 17 op deze site.

Terug in Nederland had ik nog een week voordat ik naar Parijs terug moest, terwijl Joyce direct terugging, toch met haar ouders. Ik had even tijd om met mijn oude maten op te trekken. Als Joyce niet in Parijs was geweest, was ik waarschijnlijk niet meer teruggegaan. Ik had er genoeg van, wist niet of de Sorbonne weer open was en of het dan nog zin had de colleges te volgen. In september wachtte mijn verdere studie economie in Rotterdam waarvoor ik mij had ingeschreven.16

16. ‘Gare du Mort’
‘I saw her standing there’

Ik voelde me goed, ondanks dat Joyce terug was naar Parijs. In Rotterdam zijn we nog één nacht samen geweest. We vertelden mijn ouders nog het een en ander over Londen en vertrokken daarna naar mijn kamer om naar ‘onze’ muziek te luisteren. In Londen had ik een paar keer de associatie gehad met een nummer van The Troggs, waardoor ik nu zin had een plaat van deze groep op te zetten. Mijn vermoeden, dat mijn broer een plaat van de Troggs had, was juist. Op mijn kamer dansten wij in elkaars armen op de tonen van ‘With a girl like you’.

Ik miste haar, maar het gevoel haar snel terug te zien overheerste. Dat opwindende hongerige gevoel in je maag, de spanning van het verlangen en het ongeduld.
De problemen met haar moeder waren uit de wereld. Haar vader had de moeder weten te overtuigen, dat hun dochter recht had op een eigen leven, een eigen wil, een eigen keus. Niet dat hij John nu ineens onsympathiek vond, maar hij begreep dat er meer ‘vissen in de zee zwommen’.

Joyce was met haar ouders afgereisd naar Frankrijk. Ik moest een week wachten, dan kon ik de groep toeristen oppikken op Amsterdam Centraal en hen begeleiden naar Parijs. En dan maar afwachten of de Sorbonne weer open was. Voor mij hoefde het niet. Lekker alleen met Joyce rondzwerven in de stad. Ik had tot 1 september de tijd, dan startte mijn studie aan de NEH[1] in Rotterdam. Al met al was de Sorbonne mij tegengevallen en een diploma of getuigschrift hoefde ik niet te verwachten na de afgelopen gebeurtenissen. Van het stoppen met studeren was geen sprake. Ik was een jaar verder. Een jaar vol bijzondere gebeurtenissen. Een jaar waarin ik me niet altijd op mijn gemak voelde. Zeker in het begin niet, om maar niet te spreken over die verschrikkelijke meimaand. Een jaar waarin ik mijzelf tegenkwam. Het jaar waarin ik Joyce tegenkwam, beter kon niet.

De man met die ene bruine tand in zijn mond zong een aria voor de bar. De visboer van de overkant staarde naar zijn glaasje jonge jenever. Een luidruchtig groepje marktkooplieden besprak met een Rotterdamse tongval de laatste ontwikkelingen in de nering. Buitenlandse toeristen probeerden op de wankele tafel bij de deur hun volle bierglazen neer te zetten zonder te morsen. In de ronde nis voorbij de bar zaten Wilfred, Robbie, ‘Hofje’, Jos en ik ouderwets een biertje te drinken: ‘Melief Bender’ aan de Oude Binnenweg volgens overleveringen de oudste kroeg van Rotterdam. Julius en Jan waren naar Duitsland. Of zij succes boekten in het buurland wisten de jongens niet. De band was uit elkaar en Robbie, Wilfred en ‘Hofje’ hadden zich aangesloten bij een andere band. Jos had een aanbod van de hand gewezen en had zich, overigens zonder succes, volledig aan zijn studie gewijd. Hij moest vrijwel zeker zijn Propedeuse overdoen. Hij had nog wel twee tentamens te gaan, maar vertrouwen had hij daar niet in.

‘Hofje’ had dik verkering met mijn oude liefde Betty. Het ging goed met haar. Zij was nog steeds boos op mij en wilde mij nooit meer zien. Iets wat ik kon begrijpen. Haar toekomst was niet de mijne. Ik hoorde van ‘Hofje’, dat hij op het conservatorium de mooiste vrouwen van de hele wereld om zich heen had.
‘Vaste verkering is lastig, het begint behoorlijk te knellen.’
‘Wat begint te knellen?‘
Hofje keek ons quasi vragend aan: ‘Ja, heren, we zijn toch niet allemaal…’
‘Met mes en vork gaan eten?’, vulde Jos aan.
Terwijl de anderen daar smakelijk om moesten lachen, overviel mij onwillekeurig een licht gevoel van schuld en schaamte. De pretoogjes van Jos tintelden achter zijn ronde brillenglazen. Hij sloeg weer toe.
Het bier vloeide rijkelijk; een heerlijke relaxte avond in een gewone Rotterdamse kroeg.

De volgende dag zocht ik Jos op in het gebouw van de NEH aan de Pieter de Hoochweg. Het gebouw lag achter het belastingkantoor aan de Puntegaalstraat, die door de Rotterdammers zo plastisch de ‘Plukjekaalstraat’ werd genoemd. Wat mij opviel was de rust, die er in en om het gebouw was. Dat in tegenstelling tot de hectische situatie bij de Sorbonne. Ik zag in Rotterdam geen hoogleraren lopen met mantel en baret. Ik hoorde geen felle discussies in de hal en zag geen pamfletten op de wanden. Jos pikte mij op voor een koffie in de kantine. In deze omgeving moest ik vanaf september verder leven. Het leek mij geen zware opgave. De mensen oogden hier vrolijker dan in Parijs. Er heerste geen angstcultuur en wat ik van Jos hoorde: je keek op deze school de docent in het gezicht, terwijl hij sprak.
Voordat ik vertrok ging ik voor alle zekerheid langs de balie om te vragen of ik echt ingeschreven stond. Ik wilde geen verrassingen meer in het nieuwe studiejaar. Gewoon student economie zijn, zonder franje, zonder een woord Frans, daar was ik aan toe.

Op het Centraal Station van Amsterdam zag ik bij het opwandelen van perron 1 onmiddellijk wie er op mij stonden te wachten. Een giechelend gezelschap oudere mensen stond onzeker om zich heen te kijken. De perronchef, die eerder dan ik het gezelschap bereikte, werd door leden van de groep aangesproken. Ik zag hem geruststellend knikken en naar het lege spoor wijzen, dat aan het perron grensde. Bij de groep aangekomen, vroeg ik aan een schichtig kijkende vrouw of haar gezelschap geboekt had bij de FTS voor Parijs. Zij kreeg ter plekke bijna een hartaanval en begon wild een man voor haar op zijn schouder te tikken.
‘Herman, Herman, kom er even bij, jij weet dat wel.’
Bedaard draaide de man zich naar mij toe: ‘Wat weet ik wel?’

Ik herhaalde mijn vraag. De groep was inderdaad mijn groep. Ik vertelde wie ik was en stelde via een lijst, die ik had meegekregen, vast, dat alleen mevrouw Van Bavel niet aanwezig was. Zij bleek wel aanwezig, maar niet op het perron. Twintig hoge en lage stemmen door elkaar trachtten mij duidelijk te maken, dat mevrouw van Bavel naar het toilet was.
‘Is haar man niet meegegaan?’, vroeg een mevrouw.
‘Nee ik sta hier nog’, klonk het tussen de reizigers.
De vrouw, die de vraag stelde, keek in de richting van de man met een gezicht dat aangaf, dat zoiets bij haar onmogelijk was. Je liet je vrouw toch niet alleen naar een toilet gaan op een station in een grote stad. Gelukkig verscheen mevrouw Van Bavel voordat deze commotie kon omslaan in paniek.

De TEE arriveerde en strekte zich uit langs het perron. Alsnog leek er paniek uit te breken. Met de koffers in de hand begonnen de leden van het gezelschap hard langs de trein te lopen om hem niet te missen. Ik slenterde langs de wagons naar het rijtuig met het nummer waarin wij werden verwacht en stak mijn hand op. Als bijen op de honing vlogen de Parijsgangers op mij af, sommigen al buiten adem. Ik riep nogmaals de namen om en gaf de nummers van de stoelen door, die voor hen waren gereserveerd. Pas in de trein zou ik de mensen vertellen in welk hotel zij waren ingedeeld. Dit met de wetenschap dat ik het op Gare du Nord opnieuw moest vertellen. We passeerden Rotterdam-Zuid en Barendrecht. Ik was op weg naar Joyce. ‘To love somebody’, Bee Gees. Ze had beloofd op het station te staan. ‘I saw her standing there’, The Beatles.

Een kopstation als Gard du Nord gaf een andere vorm van drukte dan een station met doorgaande lijnen. Het gevoel ergens aan te komen was er altijd groter. Iedereen stapte uit de trein en verliet het station in dezelfde richting. Ik had de FTS-groep vier keer geïnstrueerd waarheen te gaan bij aankomst, waar de bussen stonden en welke bus speciaal voor hen was gereserveerd. Ik zou zelf voor de groep uitlopen. In het geval zij mij uit het oog verloren, wisten ze waarheen ze moesten. Helemaal gerust was ik er niet op, maar dat gevoel was ik kwijt toen de trein gestopt was en ik zo snel mogelijk het perron op wilde om Joyce te omhelzen. De groep kwam daarna wel.

Het perron was afgeladen met reizigers. Ik probeerde voordat ik uitstapte de menigte te overzien. Ik zag Joyce niet en nam de rol van gids weer op mij. Bij het aflopen van het perron zou ik haar vanzelf tegenkomen. Ik viel genoeg op met zo’n groep ouden van dagen achter mij aan. Rustig lopend probeerde ik de aandacht van de oudjes op mij gericht te houden, mijn arm hield ik overdreven omhoog. Ondertussen ging mijn hoofd nerveus van rechts naar links in de hoop Joyce op mijn netvlies te krijgen.
Nergens een spoor van haar en ondanks de menigte werd het station voor mij steeds leger. Geen Joyce en ook geen Joyce toen we ten slotte bij de bus aankwamen. Als een gestoorde gaf ik de lijsten aan de FTS-hostess op de bus en deed een snelle laatste controle of iedereen met mij meegekomen was. Ik holde terug naar de sporen. Zij wist hoe laat ik zou arriveren. We hadden het toch goed afgesproken? Ik wist het zeker. Ze vertrok op zondagmorgen. De avond daarvoor sprak ze zichzelf en mij moed in door te zeggen, dat zij over een week op mij zou wachten, een week was zo voorbij.

Een week lang had ik mij verheugd op dit moment. Wij hadden elkaar gemist. Zij was vast onderweg naar de plaats waar de bussen stonden, maar ik kon niet wachten, ik liep haar tegemoet. Ik liep niemand tegemoet, nergens een glimp van Joyce. Ik werd met de minuut zenuwachtiger. Waarom? Haar ouders zouden vanmorgen vertrokken zijn. Wellicht waren zij opgehouden en hoe kon Joyce mij hier bereiken. Via de FTS-hostess of had zij het station moeten bellen en een bericht voor mij laten omroepen? Zou ik dat gedaan hebben?
Ik besloot in de FTS-bus te stappen. Joyce wist, dat ik vandaag een aantal reispapieren moest afgeven. De hostess had geen bericht voor mij. Het ging mij veel te langzaam, omdat de bus eerst langs de zes hotels reed om de gasten af te zetten, voordat we Place de Clichy bereikten.
Ik stond strak van de zenuwen. Wat als ze hier niet was? Ik had een onaangenaam voorgevoel, dat ik verstandelijk tegensprak, maar niet uit mijn hoofd kon krijgen.

Angstig liep ik ‘Luce’ binnen. Geen Joyce; ik liep naar de balie.
Viviène, mijn cheffin, sprong onmiddellijk op toen ze mij zag en liep naar mij toe. Ik zag iets vreemds aan haar. Haar gezicht lachte niet zoals anders, haar gezichtsuitdrukking versterkte mijn voorgevoel. Er ging een rilling door mij heen.
‘Pieter, je weet het niet?’
‘Wat weet ik niet?’
‘Joyce.’
‘Joyce? Wat is er met haar?’
Ik voelde voordat Viviène verder sprak, dat er iets afschuwelijk mis was. Ik kreeg het ijskoud.
Viviène sloeg haar armen om mij heen en begon te huilen.
‘Pieter, Joyce heeft een ongeluk gehad.’
‘Is ze, is ze…’
Viviène knikte terwijl zij haar met tranen bedekte gezicht vlak voor mij hield.
Ik liet mijn hoofd tegen haar schouder zakken.
‘Neeeee…!!!!’
Een wanhoopskreet, mijn stem begaf het, mijn lijf begon overal te tintelen. Ik voelde de grond onder mij verdwijnen, ik zakte weg in een diepe leegte. Een hand tikte tegen mijn wang. Waarom moest ik wakker worden, wie sloeg er in mijn gezicht? Ik wilde slapen, maar werd gedwongen mijn ogen te openen. Ik zag dat Viviène gebukt over mij heen stond. Zij schokte van het huilen. Patrick, haar vriend, stond onzeker naast ons met een glas water, dat hij aan mij gaf. De waarheid drong tot mij door.
Joyce dood, mijn Joyce dood, nee dat was niet waar, ik geloofde het niet. Viviène was achter mij gaan zitten en liet mij tegen haar aanleunen. Met holle ogen staarde ik voor mij uit. Ik probeerde mijn stem terug te vinden.
‘Wat is er gebeurd?’

Patrick vertelde, dat Joyce naast de auto van haar ouders was aangereden door een automobilist, die de macht over zijn stuur was verloren. Zij was in het ziekenhuis overleden. Waarom die gedetailleerde informatie? Ik wilde dit niet horen. Alles leek een boze droom. Het was niet waar! De stem fluisterde in een holle ruimte, de woorden kwamen als een echo op mij af: ‘Trop bu…’ Een dronken idioot had haar doodgereden. Ik dacht dat ik gek werd. Ik trilde over mijn hele lijf, mijn keel was gortdroog, ik dronk in trance het water in één lange teug op.
‘Waar is Joyce, ik wil naar haar toe, nu!!’
Viviène pakte mijn hoofd en hield het dicht bij het hare, waardoor ik gedwongen werd recht in haar verdrietige ogen te kijken.
‘Luister Pieter, je kunt niet haar toe. Het is maandag al gebeurd. Haar lichaam is gisteren vrijgegeven door de politie. Zij is met haar ouders onderweg naar Nederland.’
Joyce was vijf dagen geleden overleden en ik wist het niet…

‘Waarom hebben jullie mij niet gebeld, jullie wisten toch waar ik was?’
Viviène haalde vertwijfeld haar schouders op.
‘Haar ouders belden ons in paniek om hulp. Zij spreken geen Frans. Wij zijn dag en nacht met die mensen bezig geweest. Patrick (de Belgische vriend van Viviène) had haar ouders bijgestaan met alle formaliteiten en met het tolken bij de mensen waar zij mee te maken kregen, artsen, politiemensen, ambtenaren… Ik heb aan niemand en niets meer gedacht, j’étais désolé.’
‘Dan moet ik nu naar Nederland!’
Vertwijfeld wilde ik mijn spullen pakken, maar Viviène hield mijn hoofd stevig in haar greep.
‘Pieter, dat is gekkenwerk. Zo kan je niet reizen.’
‘Maar ik moet naar haar begrafenis, ik moet haar toch gedag zeggen?’
Ik stond op en begon door de ruimte te ijsberen tot ik ten einde raad op een stoel plofte, niet meer wist wat te doen. Viviène knielde voor me, hield haar handen op mijn knieën. Haar stem vertelde mij, dat Joyce dinsdag begraven zou worden. ‘Logeer zolang bij ons, wij rijden maandag naar Nederland, je kan met ons meerijden.’
Ik wist niet wat ik wilde. Ik leefde niet meer. Wat moest ik zonder Joyce. De drang om in huilen uit te barsten overheerste alles, maar ik huilde niet, er kwamen geen tranen. Ik staarde verslagen in een oneindig niets.

Op het kantoor had ik Noëlle gebeld. Ik wilde naar haar toe, met haar praten over Joyce. Ik had Viviène en Patrick bedankt voor hun aanbod. Ik wilde weg uit de ruimte waar het allemaal begon. Ik wilde naar buiten, ik wilde naar Noëlle. De lieve mensen van de FTS stonden erop, dat ik met hen mee zou rijden naar Nederland. Daarin stemde ik toe.
De deur van het appartement draaide open. Noëlle keek mij met grote schrikogen aan. Ik zag dat ze gehuild had. Ik brak in haar omhelzing, ik kon niet meer. Ik barstte in snikken uit, voelde mijn ademhaling stokken, waardoor een hoog gierend geluid uit mijn keel ontsnapte, dat niet leek op te houden. Noëlle huilde met mij mee. We bleven eindeloos lang staan.
‘Noëlle, ik ben zo moe.’
Ze zei, dat ik moest rusten en stuurde mij met zachte druk naar haar bed. Met mijn kleren aan strekte ik mij uit en viel in een rusteloze slaap, waaruit ik regelmatig wakker schrok. Noëlle lag op haar buik tegen mij aan, haar arm over mijn borst. Mijn dromen leken op koortsdromen, kort en onsamenhangend. Ik liep keer op keer met Joyce door de straten van Parijs. Het regende, we waren kletsnat, het deerde niet. Joyce liep voor mij uit langs de Seine, die gehuld was in de rook van rookbommen, die door clochards in het water werden gegooid. Zij verdween in een rookwolk. Ik zag haar niet meer. Dan zag ik haar hand boven mij zweven, probeerde die te pakken, maar greep steeds mis. Er was geen hand. Joyce vloog van mij weg, ongrijpbaar. Ik hoorde een clochard in de wolk krijsen. Het was een hoog snerpend geluid, dat door merg en been ging. Badend in het zweet zat ik rechtop op in bed. Ik merkte dat ik huilde. Noëlle hield mij vast en probeerde mij met zachte woorden te bereiken. Ik huilde tot mijn tranen op waren. Noëlle was naast het bed gaan staan en trok aan mijn hand.
‘Kom!’

Het was middernacht, we liepen hand in hand door de stille straten in haar buurt. We spraken over niets anders dan Joyce. Ik vertelde over Londen. Over Joyce, die geen witte jurk kocht, omdat ze geen engel wilde zijn. Over het hotel en over ons onfatsoenlijk gedrag in Saint Paul’s. Over de ruzie met haar moeder en de kroket op het vliegveld. Noëlle luisterde zonder geluid. Ik vertelde aan één stuk door. Over het stenen gooien, waaraan Joyce meedeed. Ik stopte…
‘Jij hebt ook verdriet over het weggaan van Julien, ik praat maar…’
‘Pieter, dat komt goed, dat staat in geen enkele verhouding met dit. We hebben het over haar, alleen over haar, ook ik wil dat!’
Ik omhelsde haar, liet mijn tranen de vrije loop. Ze huilde dicht bij mijn gezicht. Ze kuste mij op mijn natte wang, sprak in zachte onverstaanbare woorden. Ik kuste terug, onze monden vonden elkaar en we zoenden hartstochtelijk.
Toen we ons terugtrokken was ik volledig van de kaart. Dit kon toch niet? Dit hoorde niet.
‘Waarom gebeurt dit? Noëlle, dit willen we toch niet?’
Rustig keek ze mij aan, drukte haar voorhoofd tegen die van mij.
‘Ma chérie, nous marchons dans le désespoir…’
Ze had meer gelijk dan ik wilde toegeven. Ik hield van Joyce en zij ook. Zij was een van de beste vriendinnen van Joyce geworden. We zochten troost bij elkaar. Zowel bij mij als bij haar stroomden de tranen over het gezicht. Met onze armen over elkaars schouder liepen we het donker in.

Telefoongesprekken met Jos gingen op de vroege zondagmorgen heen en weer. Via via kwam hij erachter wat er de dag, waarop Joyce begraven zou worden, ging gebeuren. Viviène en haar vriend hadden van de ouders van Joyce een uitnodiging gekregen om met de rouwwagens mee te rijden. Slechts de dag en tijd van vertrek vanaf het adres van Joyce was hun bekend.
Van Jos wisten wij dat er een mis zou zijn in de Sint Bavokerk, vlakbij haar ouderlijk huis. Wij spraken met Jos af elkaar daar te zien.

Noëlle ging met mij mee naar Rue Racine, waar ik de nodige kleding meenam. We liepen samen naar het onderkomen van Ton. Hij kwam met een slaperig hoofd naar de deur: ‘Welke idioot belt er op dit tijdstip?’ Het was zondag, of we dat niet wisten.
Zijn gezicht verstarde bij het zien van onze gelaatsuitdrukking, onze roodomrande ogen.
‘Wat is er? Er is iets gebeurd. Petit Jule?’
Ik vertelde hem met horten en stoten wat er aan de hand was. Ton, altijd pratend, stond als aan de grond genageld, niet in staat een woord uit te brengen.
Binnen vertelde Noëlle hem het verhaal van het ongeluk. Alle drie ventileerden we onze wraakgevoelens richting de dronken chauffeur. Vroegen we ons af of er echt een God bestond, die dit kon laten gebeuren. Samen waren we boos en verdrietig. De ogen van Ton en Noëlle stonden vol tranen. Ik had het gevoel dat ik mij leeg had gehuild, dat er geen traan meer opwelde in mijn prikkende, gezwollen ogen. Ton slikte en sprak zuchtend voor zich uit: ’Hoe kan dat nou? Mijn heldin van de barricaden, zo mooi, zo jong, is er niet meer.’ Mijn tranen waren niet op.
Op maandag reden wij Parijs uit. Patrick, Viviène, met achterin Ton, Noëlle en ik.


[1] Nederlandse Economische Hogeschool

Niko van der Sluijs

Mobiele versie afsluiten